Avrupa Komisyonu, Avrupa Birliği Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) kapsamında, AB dışındaki ülkelerde fiilen ödenen karbon bedellerinin SKDM yükümlülüklerinden mahsup edilmesine ilişkin uygulama kurallarını yayımladı. 2026/2498 sayılı Uygulama Tüzüğü ile düzenlenen yeni kurallar, üçüncü ülkelerde karbon fiyatlandırma mekanizmalarına tabi olan üreticilerin aynı emisyonlar için iki kez ödeme yapmasının önüne geçmeyi amaçlıyor.

Düzenlemeye göre, AB dışındaki ülkelerde ödenen karbon bedelleri; emisyon ticaret sistemi, karbon vergisi, harç veya ücret şeklinde uygulanabiliyor. Ancak bu bedellerin SKDM kapsamında mahsup edilebilmesi için ilgili mekanizmanın zorunlu olması ve aynı sektörde faaliyet gösteren tüm işletmelere uygulanması gerekiyor. Ayrıca fiyatlandırma yükümlülüğünün, tesislerde üretilen ve hem iç pazara hem de ihracata yönelik tüm ürünlerin emisyonlarını kapsaması şartı aranıyor.

Uygulama Tüzüğü, SKDM kapsamında kabul edilebilecek emisyon ticaret sistemleri ve karbon vergilerine ilişkin kapsamlı olmayan bir liste de içeriyor. Listede yer almayan bir mekanizmanın uygun olmadığı anlamına gelmediği belirtilirken, Avrupa Komisyonunun yeni sistemler geliştirildikçe listeyi güncelleyeceği ifade ediliyor.

Karbon yükümlülüklerinin bir bölümü, yurt içi veya uluslararası piyasalardan karbon kredisi satın alınarak da karşılanabilecek. Ancak uluslararası karbon kredilerinde yalnızca Paris Anlaşması'nın 6. maddesi kapsamında yetkilendirilmiş ve ihraç edilmiş krediler dikkate alınacak. Bu kredilerin kullanımı, karbon fiyatlandırma mekanizması kapsamında beyan edilen emisyonların en fazla yüzde 10'u ile sınırlandırılacak.

Yeni düzenlemede doğrulama süreçlerine ilişkin geçiş hükümleri de yer alıyor. İlk iki yıl boyunca akredite SKDM doğrulayıcıları, AB ulusal akreditasyon kurumlarından ayrıca yetki almadan üçüncü ülkelerde ödenen karbon bedellerini doğrulayabilecek. 2028 yılından itibaren ise bu işlemi gerçekleştirecek doğrulayıcıların özel akreditasyona sahip olması gerekecek.

Bunun yanı sıra, beyan sahipleri doğrulanmış belgeler yerine ilgili ülkeler için belirlenecek varsayılan karbon fiyatlarını kullanarak da mahsup talebinde bulunabilecek. Avrupa Komisyonu, bu fiyatların hesaplanma metodolojisini ve ülke bazındaki değerleri SKDM Sicili üzerinden yayımlayacak.

İlk SKDM beyanlarının 30 Eylül 2027'ye kadar sunulması gerekiyor. Avrupa Komisyonu, önümüzdeki aylarda işletmeler, doğrulayıcılar ve beyan sahipleri için uygulama rehberleri ve şablonlar yayımlayacak. Ayrıca ilk beyanlardan elde edilen deneyimler doğrultusunda yeni kuralların uygulanmasını 2027 yılı sonuna kadar gözden geçirecek.