Avrupa Birliği, çelik ithalatına yönelik yeni koruma önlemlerini yürürlüğe koymaya hazırlanıyor. AB Resmi Gazetesi’nde yayımlanan yeni düzenlemeye göre, çelik ithalatında uygulanacak yeni sistem 1 Temmuz 2026 itibarıyla mevcut koruma tedbirlerinin yerini alacak.
Yeni düzenleme kapsamında, AB pazarına yıllık toplam 18,3 milyon ton gümrüksüz çelik ithalat kotası tanımlanacak. Bu miktarın üzerindeki ithalatlara ise yüzde 50 oranında gümrük vergisi uygulanacak. İzlanda, Lihtenştayn ve Norveç’ten gerçekleştirilen ithalatlar ise uygulamanın dışında tutulacak.
Ülkelere göre dağıtılacak kotaların ayrıntıları henüz açıklanmazken, yeni sistemde tarife kotalarının yönetim şekli de değişecek. Mevcut yıllık uygulama yerine kotalar üç aylık dönemler halinde takip edilecek. İlk uygulama yılında kullanılmayan kota miktarlarının bir sonraki çeyreğe aktarılmasına izin verilecek.
“Eritme ve döküm” şartı geliyor
Yeni düzenlemenin en dikkat çeken maddelerinden biri ise çelik ithalatında uygulanacak “eritme ve döküm” (melt and pour) kuralı olacak.
Söz konusu şart 1 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girecek. Buna göre, ithal edilen çeliğin menşeinin belirlenmesinde ürünün hangi ülkede eritildiği ve döküldüğü dikkate alınacak.
Avrupa Komisyonu’nun, bu uygulamanın nasıl denetleneceğine ilişkin ayrıntılı kuralları 31 Ağustos 2026 tarihine kadar belirlemesi gerekiyor. Yeni sistem kapsamında ithalatçıların, ürünün üretim aşamalarına ilişkin izlenebilirlik sağlayan belgeleri sunması bekleniyor.
Komisyon ayrıca, 30 Haziran 2028 tarihine kadar toplanan veriler doğrultusunda, tarife kotalarından yararlanma hakkının belirlenmesinde menşe ülkesinin esas alınmasının gerekip gerekmediğini değerlendirecek.
Ürün kapsamı genişletilebilir
AB Komisyonu, 30 Haziran 2027’ye kadar mevcut ürün listesini de inceleyecek. Bu değerlendirme kapsamında, çelikten üretilen veya yüksek miktarda çelik içeren ek ürünlerin düzenleme kapsamına alınıp alınmayacağı ele alınacak.
Özellikle mevcut düzenlemenin dışında kalan dökme demir ve çelik işleme ürünlerinin gelecekte kapsama dahil edilmesi gündeme gelebilecek.
AB çelik sektörü kapasite baskısıyla karşı karşıya
Avrupa Komisyonu, yeni koruma sisteminin gerekçesi olarak küresel çelik piyasasındaki arz fazlası ve artan ithalat baskısını gösteriyor.
AB değerlendirmelerine göre, 2018 yılından bu yana Avrupa çelik sektöründe kaybedilen üretim kapasitesi 30 milyon tonu aşarken, kapasite kullanım oranı 2024 yılında tarihsel düşük seviyelere gerileyerek yüzde 67 oldu.
Yeni düzenleme ile AB, özellikle düşük maliyetli ithalatın yerli üreticiler üzerindeki baskısını azaltmayı ve üretim zincirinde daha fazla şeffaflık sağlamayı hedefliyor.
Avrupa Komisyonu, “eritme ve döküm” şartı için gerekli belge ve takip mekanizmalarına ilişkin sektör görüşlerini almaya devam ediyor. Bu kapsamda yürütülen istişare süreci 2 Temmuz 2026 tarihine kadar devam edecek.
