Eski Avrupa Birliği Ticaret Komiseri ve eski Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) Genel Direktörü Pascal Lamy, Ukrayna'nın Karbon Sınır Ayarlama Mekanizması (CBAM) kapsamından muaf tutulması gerektiğini söyledi. Lamy'ye göre, mevcut uygulama Ukrayna'nın Avrupa Birliği'ne gerçekleştirdiği en önemli ihracat kalemlerinden olan çelik ve elektrik sektörlerini olumsuz etkiliyor.
Contexte'ye değerlendirmelerde bulunan Lamy, Ukrayna için tanınacak olası bir istisnanın, ülkenin Avrupa Birliği üyelik süreci kapsamında yürüttüğü karbonsuzlaşma adımlarıyla ilişkilendirilebileceğini ifade etti.
Hâlihazırda Jacques Delors Düşünce Kuruluşları Ağı'nın koordinatörlüğünü yürüten ve Ukraynalı enerji şirketi DTEK'in yönetim kurulunda görev alan Lamy, Ukrayna'nın mevcut ekonomik ve jeopolitik koşulları göz önüne alındığında CBAM uygulamasında esneklik sağlanmasının önemli olduğunu vurguladı.
Ukrayna'ya yönelik benzer çağrılar Avrupa Parlamentosu'nun bazı üyeleri ile çeşitli ticaret birliklerinden de geldi.
Avrupa Komisyonu verilerine göre Ukrayna, 2025 yılı sonunda CBAM kapsamındaki çelik ürünlerinde Avrupa Birliği'nin en büyük tedarikçilerinden biri konumunda yer aldı. Öte yandan düşünce kuruluşu Bruegel, CBAM uygulamasının Ukrayna'nın AB'ye yaptığı elektrik ihracatını %60'ın üzerinde azaltabileceğini öngörüyor.
Öte yandan, GMK Center verilerine göre Ukrayna'nın uzun çelik ürünleri ihracatı 2026 yılının ilk yarısında geçen yılın aynı dönemine göre %42 geriledi. Ortalama ton başına 2,1 ton CO? karbon yoğunluğuna sahip Ukraynalı üreticilerin, ton başına yaklaşık 58 avroluk CBAM maliyetiyle karşı karşıya kalacağı belirtiliyor. Elektrik ark ocağı (EAF) kullanan rakip üreticilerde ise bu maliyetin yaklaşık 18 avro/ton seviyesinde olduğu ifade ediliyor.
Uzmanlar, Ukrayna'nın mevcut üretim altyapısının kısa sürede düşük karbonlu üretime dönüştürülmesinin mümkün olmadığını, bunun milyarlarca dolarlık yatırım gerektirdiğini belirtiyor. Bu nedenle, Ukrayna'nın AB üyelik süreci devam ederken CBAM konusunda geçici bir muafiyet veya özel düzenleme sağlanması yönündeki çağrılar giderek güç kazanıyor.
