Güney Afrika’nın devlete ait Sanayi Geliştirme Kurumu (IDC), dünyanın önde gelen çelik üreticilerinden ArcelorMittal’in ülkedeki iştiraki ArcelorMittal South Africa’yı (AMSA) devralmak üzere yaklaşık 610 milyon dolar değerinde ön anlaşmaya vardı. Y"aklaşık 10 milyar Güney Afrika randı değerindeki işlemin 2026 yılı sonuna kadar tamamlanması hedefleniyor. Anlaşmanın sonuçlanması için hissedar onayının alınması ve gerekli işlemlerin tamamlanması gerekiyor.
Teklif kapsamında IDC’nin yaklaşık 3 milyar rand nakit ödeme yapması, AMSA’nın yaklaşık 7 milyar rand tutarındaki borcunu da üstlenmesi öngörülüyor. İşlemin tamamlanması durumunda Güney Afrika’nın en büyük çelik üreticilerinden biri olan AMSA, devlet kontrolündeki bir finans kuruluşunun yönetimine geçecek. Söz konusu girişim, ülkenin stratejik öneme sahip çelik üretim kapasitesini korumaya yönelik son yıllardaki en önemli sanayi müdahalelerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Görüşmeler 2023 yılında başladı
ArcelorMittal South Africa ile IDC arasındaki görüşmeler, şirketin Kasım 2023’te iki çelik tesisini kapatma planını açıklamasının ardından başladı. Söz konusu tesislerde üretilen çelik ürünleri, Güney Afrika’nın otomotiv, madencilik ve inşaat sektörleri açısından önem taşıyor. Kapanma planı, ülkedeki yerli çelik üretim kapasitesinin geleceğine ilişkin endişeleri artırırken IDC ve Güney Afrika Ticaret, Sanayi ve Rekabet Bakanlığı sürece müdahil oldu.
Taraflar arasında uzun süredir devam eden müzakerelerde daha önce de çeşitli teklifler gündeme geldi. Ancak önceki görüşmelerin anlaşmayla sonuçlanmaması üzerine taraflar yeniden müzakere sürecine girdi. Son gelişmeyle birlikte yaklaşık üç yıldır devam eden görüşmelerde anlaşmaya daha fazla yaklaşıldı.
IDC, çelik üreticisinin karşı karşıya olduğu sorunlara kalıcı ve sürdürülebilir bir çözüm bulma, Güney Afrika’nın kritik öneme sahip çelik üretim kapasitesini koruma hedefini sürdürdüğünü bildirdi.
İki çelik tesisi ve bir demir cevheri madeni kapatıldı
ArcelorMittal South Africa, yaşadığı ekonomik ve operasyonel zorluklar nedeniyle ülkedeki bazı faaliyetlerini durdurdu. Şirketin iki çelik tesisi ile bir demir cevheri madenini kapattığı bildiriliyor. Newcastle tesisindeki üretim Kasım 2025’te durdurulurken tesis bakım ve koruma sürecine alındı. Saldanha tesisinde ise 2020 yılından bu yana üretim yapılmıyor. Pretoria’daki bazı tesisler de atıl durumda bulunuyor.
Şirket, Johannesburg’un güneyindeki Vanderbijlpark tesisinde yassı çelik üretimini sürdürüyor. Tesiste sac ve diğer yassı çelik ürünleri üretiliyor. Bu tesis, şirketin ülkedeki devam eden üretim faaliyetleri açısından önem taşıyor.
Olası devralma işleminin tamamlanmasının ardından IDC’nin şirketin faaliyetlerini kapsamlı biçimde değerlendirmesi bekleniyor. Bu süreçte üretim birimlerinin geleceğinin incelenmesi ve belirli bölümlerin işletilmesi ya da yatırımlarla desteklenmesi amacıyla sektörden stratejik ortaklarla iş birliği yapılması gündeme gelebilecek.
Yeni ortaklık yapısı gündemde
Anlaşma sürecinde mevcut ortaklık yapısının geleceği de önem taşıyor. AMSA’da hükümetin Siyah Ekonomik Güçlendirme programı kapsamında pay sahibi olan yerel ortak Likamva Resources ile yapılan 10 yıllık anlaşmanın aralık ayında sona ermesi bekleniyor. Mevcut bilgilere göre Likamva Resources’ın yeni ortaklık yapısında yer alması beklenmiyor.
AMSA’nın devralınmasına yönelik anlaşmanın tamamlanması, Güney Afrika’nın çelik sanayisinde mülkiyet ve yönetim yapısında önemli bir değişikliğe yol açabilir. Ancak işlemin nihai koşulları, hissedar onayı ve gerekli süreçlerin tamamlanmasıyla netleşecek.
ArcelorMittal South Africa, daha önce devlet kontrolündeki Iscor adıyla faaliyet gösteriyordu. Şirket, 2000’li yılların başında Lakshmi Mittal’in LNM Holdings şirketinin kontrolüne geçti. Mittal Steel’in 2006 yılında Arcelor ile birleşmesiyle ArcelorMittal Grubu oluştu. Küresel grup, Güney Afrika’daki iştirakin yaklaşık üçte ikisine sahip.
Önerilen devralmanın tamamlanması halinde IDC, şirketin gelecekteki faaliyetlerinin yeniden yapılandırılmasında ve üretim kapasitesinin korunmasında belirleyici bir rol üstlenecek. Sürecin temel hedefleri arasında ülkenin çelik üretim altyapısının korunması, tesislerin geleceğinin belirlenmesi ve sanayi sektörünün ihtiyaç duyduğu yerli çelik tedarikinin sürdürülebilirliğinin değerlendirilmesi bulunuyor.
