Avrupa Komisyonu’nun gümrüksüz çelik ithalatını yıllık 18,3 milyon tonla sınırlandırma ve kota dışı ithalata uygulanan vergileri %50’ye kadar yükseltme kararı, küresel çelik piyasasında yeni bir tartışma başlatırken, Türk çelik sektörü gelişmeyi yakından takip ediyor.
Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Uğur Dalbeler, CNBC-e yayınında yaptığı açıklamada söz konusu düzenlemenin Türkiye açısından ciddi sonuçlar doğuracağını belirterek, etkilerinin “oldukça negatif” olacağını ifade etti.
Dalbeler, Avrupa Birliği’nin çelik ithalatına yönelik koruma önlemlerinin aslında yeni olmadığını, 2019 yılından bu yana kota sisteminin yürürlükte bulunduğunu hatırlattı. Ancak yeni düzenlemeyle birlikte mevcut yapının daha da sıkılaştırıldığını ve toplam ithalat miktarının önemli ölçüde azaltıldığını söyledi. Daha önce yaklaşık 36 milyon ton seviyesinde bulunan toplam kotanın 18,3 milyon tona düşürülmesinin küresel ticaret dengeleri açısından önemli bir değişim anlamına geldiğini vurguladı.
Türkiye’nin Avrupa pazarındaki güçlü konumuna dikkat çeken Dalbeler, Avrupa Birliği’nin Türk çelik ihracatındaki payının tarihsel olarak %30 ila %40 arasında değiştiğini belirtti. Avrupa’nın yalnızca çelik sektörü için değil, Türkiye’nin toplam dış ticareti açısından da en önemli partnerlerden biri olduğunu ifade eden Dalbeler, bu nedenle alınan kararların sektöre doğrudan ve güçlü şekilde yansıyacağını söyledi.
Geçmiş yıllardaki ihracat performansını da değerlendiren Dalbeler, özellikle 2022 yılında Rusya-Ukrayna savaşı sonrası Rus çeliğine getirilen kısıtlamalar sayesinde Türkiye’nin önemli bir avantaj yakaladığını ve ihracatını 7 milyon tonun üzerine çıkardığını hatırlattı. Ancak yeni kota hesaplamasında 2025 yılının dikkate alınmadığını, yalnızca 2022, 2023 ve 2024 verilerinin baz alındığını ifade etti.
Bu kapsamda Türkiye’ye önerilen kota seviyesinin yaklaşık 2,1 milyon ton civarında olduğunun konuşulduğunu aktaran Dalbeler, söz konusu rakamın Türkiye’nin geçmiş ihracat performansının oldukça altında kaldığını vurguladı. Türkiye’nin hem Gümrük Birliği hem de Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT) ilişkileri çerçevesinde Avrupa ile özel bir konuma sahip olduğunu hatırlatan Dalbeler, buna rağmen ortaya çıkan tablonun Türkiye açısından dezavantaj yarattığını dile getirdi.
AB’nin yeni sisteminde kota dağılımının henüz netleşmediğini belirten Dalbeler, ülkeler bazında geçmiş performansa göre dağılım yapılacağını ve ayrıca belirli bir “serbest kota” alanı oluşturulacağını söyledi. Ancak Türkiye’ye yönelik tekliflerin beklentilerin oldukça altında kaldığını ifade eden Dalbeler, sektör genelinde ciddi bir hayal kırıklığı oluştuğunu kaydetti.
Müzakere sürecine ilişkin de bilgi veren Dalbeler, Avrupa Komisyonu ile görüşmelerin sürdüğünü belirterek, mevcut tabloyu kabul edilebilir bulmadıklarını söyledi. Türkiye’nin kendi hesaplamalarına dayalı alternatif öneriler sunduğunu ifade eden Dalbeler, önümüzdeki dönemde yapılacak görüşmelerin belirleyici olacağını vurguladı.
Pazar çeşitlendirmesi konusuna da değinen Dalbeler, Türk çelik ihracatının geleneksel olarak Batı pazarlarına yoğunlaştığını, özellikle Avrupa’nın en güçlü ihracat pazarı olmayı sürdürdüğünü söyledi. Doğu pazarlarında ise son 20 yılda Çin’in çok güçlü bir üretim ve ihracat kapasitesi oluşturduğunu belirten Dalbeler, bunun küresel rekabet dengelerini köklü şekilde değiştirdiğini ifade etti.
Çin’in devlet destekli üretim yapısı, finansman avantajları ve ihracat teşvikleriyle küresel pazarda ciddi bir baskı yarattığını dile getiren Dalbeler, bu durumun yalnızca ihracat pazarlarında değil, Türkiye iç pazarında da etkisini hissettirdiğini söyledi.
Öte yandan küresel ölçekte yaşanan gelişmelerin de sektörü etkilediğini belirten Dalbeler, İran’daki bazı üretim tesislerine yönelik gelişmeler sonrası yarı ürün ticaretinde değişimler yaşandığını ve bunun küresel fiyatları yukarı yönlü etkilediğini kaydetti. Artan yarı ürün maliyetlerinin hammadde fiyatlarına da yansıdığını ifade eden Dalbeler, tüm bu gelişmelerin Türk çelik sektörü üzerinde ek maliyet baskısı oluşturduğunu sözlerine ekledi.
